Normy obuwia roboczego i wybór do magazynu

Wybór odpowiedniego obuwia roboczego to kluczowy element zapewnienia bezpieczeństwa i komfortu w miejscu pracy. Niezależnie od branży, stopy są narażone na różnego rodzaju zagrożenia, takie jak uderzenia, przekłucia, poślizgnięcia czy kontakt z niebezpiecznymi substancjami. Dlatego tak ważne jest, aby buty spełniały określone normy bezpieczeństwa i były dopasowane do specyfiki wykonywanej pracy. Ignorowanie tych zasad może prowadzić do poważnych urazów, a w skrajnych przypadkach nawet do trwałego uszczerbku na zdrowiu.

Obuwie robocze nie jest zwykłym elementem garderoby – to środek ochrony indywidualnej (ŚOI), który musi być certyfikowany i spełniać rygorystyczne wymagania określone w europejskich normach. W Polsce, podobnie jak w innych krajach Unii Europejskiej, obowiązują zharmonizowane normy, które precyzują wymagania dotyczące konstrukcji, materiałów i właściwości ochronnych obuwia. Znajomość tych norm jest niezbędna zarówno dla pracodawców, którzy mają obowiązek zapewnić pracownikom odpowiednie ŚOI, jak i dla samych pracowników, aby świadomie wybrać najlepszą ochronę dla swoich stóp.

Jakie normy muszą spełniać buty robocze?

Podstawową normą regulującą wymagania dla obuwia bezpiecznego, ochronnego i zawodowego jest PN-EN ISO 20345 (dla obuwia bezpiecznego), PN-EN ISO 20346 (dla obuwia ochronnego) oraz PN-EN ISO 20347 (dla obuwia zawodowego). Różnią się one poziomem ochrony, jaki zapewniają, a w szczególności wymaganiami dotyczącymi podnosków.

• PN-EN ISO 20345: Obuwie bezpieczne - Obuwie zgodne z tą normą musi posiadać podnosek ochronny, który wytrzymuje uderzenie z energią co najmniej 200 J i ściskanie z siłą co najmniej 15 kN. Jest to najwyższy poziom ochrony podnoska.
• PN-EN ISO 20346: Obuwie ochronne - Wymaga podnoska wytrzymującego uderzenie z energią co najmniej 100 J i ściskanie z siłą co najmniej 10 kN. Zapewnia nieco niższy poziom ochrony niż obuwie bezpieczne.
• PN-EN ISO 20347: Obuwie zawodowe - Obuwie to nie posiada podnoska ochronnego. Zapewnia ochronę przed innymi zagrożeniami, takimi jak poślizgnięcie, wilgoć, brud, ale nie chroni palców przed upadającymi przedmiotami czy zgnieceniem. Jest często stosowane w miejscach pracy, gdzie ryzyko urazu palców jest niskie, np. w gastronomii czy służbie zdrowia.

W praktyce najczęściej spotykamy się z obuwiem zgodnym z normą PN-EN ISO 20345, czyli obuwiem bezpiecznym, oznaczanym literą S (Safety). Obuwie zgodne z normą PN-EN ISO 20346 jest oznaczane literą P (Protective), a zgodne z PN-EN ISO 20347 literą O (Occupational). Jednak powszechnie używa się oznaczeń S i O wraz z klasami bezpieczeństwa.

Klasy bezpieczeństwa obuwia (PN-EN ISO 20345)

Norma PN-EN ISO 20345 dzieli obuwie bezpieczne na kilka klas, w zależności od spełnianych wymagań podstawowych i dodatkowych. Podstawowe wymagania dla wszystkich klas S to:

• Podnosek wytrzymujący uderzenie 200 J i ściskanie 15 kN.
• Właściwości antypoślizgowe (testowane na różnych powierzchniach).
• Odporność podeszwy na oleje i paliwa.
• Absorpcja energii w części piętowej.

Poza tymi podstawowymi wymaganiami, poszczególne klasy S (od S1 do S5) posiadają dodatkowe cechy:

• S1: Podstawowe wymagania + zabudowana pięta + właściwości antyelektrostatyczne.
• S2: Wymagania klasy S1 + odporność na przepuszczalność i absorpcję wody przez wierzch obuwia (WRU).
• S3: Wymagania klasy S2 + odporność na przebicie (wkładka antyprzebiciowa) + urzeźbiona podeszwa (lepsza przyczepność).
• S4: Wymagania podstawowe dla obuwia bezpiecznego wykonanego z gumy lub tworzywa sztucznego (np. kalosze) + właściwości antyelektrostatyczne + absorpcja energii w pięcie. Jest to odpowiednik S1, ale dla obuwia formowanego.
• S5: Wymagania klasy S4 + odporność na przebicie + urzeźbiona podeszwa. Jest to odpowiednik S3, ale dla obuwia formowanego.

Klasy bezpieczeństwa obuwia zawodowego (PN-EN ISO 20347)

Obuwie zawodowe (O) również posiada swoje klasy, ale bez podnoska ochronnego:

• O1: Zabudowana pięta + właściwości antyelektrostatyczne + absorpcja energii w pięcie.
• O2: Wymagania klasy O1 + odporność na przepuszczalność i absorpcję wody przez wierzch obuwia (WRU).
• O3: Wymagania klasy O2 + odporność na przebicie (wkładka antyprzebiciowa) + urzeźbiona podeszwa.

Dodatkowe wymagania i oznaczenia

Poza klasami S i O, obuwie robocze może spełniać wiele dodatkowych wymagań, oznaczanych osobnymi symbolami. Warto zwrócić na nie uwagę, ponieważ często są kluczowe dla specyficznych warunków pracy:

• P: Odporność na przebicie (wkładka antyprzebiciowa).
• C: Obuwie prądoprzewodzące.
• A: Obuwie antyelektrostatyczne (zapobiega gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych).
• I: Obuwie elektroizolacyjne (chroni przed porażeniem prądem).
• HI: Izolacja od ciepła (chroni stopę przed wysoką temperaturą podłoża).
• CI: Izolacja od zimna (chroni stopę przed niską temperaturą podłoża).
• E: Absorpcja energii w części piętowej.
• WR: Wodoodporność całego obuwia.
• WRU: Odporność na przepuszczalność i absorpcję wody przez wierzch obuwia.
• HRO: Odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem (do 300°C przez 60 sekund).
• FO: Odporność podeszwy na oleje i paliwa.
• M: Ochrona śródstopia.
• CR: Odporność wierzchu na przecięcie.
• AN: Ochrona kostki.

Symbol SRC (lub SRA + SRB) oznacza najwyższy poziom właściwości antypoślizgowych, testowany na powierzchni ceramicznej z roztworem laurylosiarczanu sodu (SRA) i na powierzchni stalowej z gliceryną (SRB). Jest to bardzo ważna cecha, szczególnie w środowiskach, gdzie podłoga może być mokra lub zaolejona.

Tabela porównawcza klas bezpieczeństwa (wybrane cechy)

Pamiętaj, że obuwie musi być oznaczone symbolem normy (np. EN ISO 20345:2011) oraz symbolami klas i dodatkowych wymagań, które spełnia. Powinno też posiadać deklarację zgodności producenta.

Jakie buty do pracy w magazynie?

Praca w magazynie to często wielogodzinne stanie, chodzenie, schylanie się, podnoszenie ciężarów oraz przemieszczanie się po różnych powierzchniach. Środowisko magazynowe stawia specyficzne wymagania obuwiu roboczemu. Na podstawie informacji, które podałeś, oraz ogólnych zagrożeń w magazynie, możemy określić kluczowe cechy idealnych butów do tego typu pracy.

Kluczowe aspekty wyboru obuwia do magazynu:

1. Ochrona palców (Podnosek): W magazynie istnieje wysokie ryzyko upuszczenia ciężkiego przedmiotu na stopę (np. paczki, elementu regału, towaru). Dlatego obuwie z podnoskiem ochronnym jest absolutną koniecznością. Spełnienie normy PN-EN ISO 20345 (obuwie bezpieczne) z podnoskiem 200J jest standardem. Najczęściej wybierane są podnoski stalowe lub kompozytowe. Podnosek kompozytowy jest lżejszy i nie przewodzi temperatury, co może być zaletą w skrajnych warunkach.
2. Ochrona przed przebiciem (Wkładka antyprzebiciowa): Na podłodze w magazynie mogą znajdować się ostre przedmioty, takie jak gwoździe, śruby, kawałki szkła czy opiłki metalu. Wkładka antyprzebiciowa chroni stopę przed przekłuciem od spodu. Może być stalowa lub kevlarowa. Kevlarowa jest bardziej elastyczna i lżejsza. Obuwie z taką wkładką spełnia wymagania klasy S1P, S3, O3 lub S5.
3. Właściwości antypoślizgowe: Posadzki magazynowe mogą być śliskie z powodu kurzu, rozlanych płynów (oleje, woda), a nawet po prostu wypolerowanej powierzchni. Podeszwa oznaczona symbolem SRC zapewnia najlepszą przyczepność na różnych rodzajach podłoża, minimalizując ryzyko upadku. Jest to niezwykle ważna cecha w dynamicznym środowisku magazynu.
4. Komfort i lekkość: Jak słusznie zauważyłeś, w magazynie spędza się wiele godzin na nogach. Ciężkie, niewygodne buty szybko powodują zmęczenie, ból stóp, a nawet problemy z kręgosłupem. Warto szukać modeli wykonanych z lekkich materiałów, dobrze amortyzujących podeszwy, z ergonomiczną wkładką. Nowoczesne materiały, takie jak kompozytowe podnoski i wkładki kevlarowe, a także lekkie podeszwy z poliuretanu (PU) lub etylenu z octanem winylu (EVA), znacząco wpływają na komfort noszenia przez cały dzień.
5. Oddychalność: Stopy w butach roboczych często się pocą, co może prowadzić do otarć, odparzeń i nieprzyjemnego zapachu. Materiały wierzchnie, które pozwalają stopie oddychać (np. skóra naturalna, nowoczesne materiały tekstylne ze specjalnymi membranami), oraz odpowiednia wentylacja wewnątrz buta są bardzo pożądane, zwłaszcza podczas intensywnej pracy w cieplejszych warunkach.
6. Trwałość: Warunki magazynowe bywają wymagające dla obuwia – buty są narażone na otarcia, uderzenia, kontakt z różnymi substancjami. Solidne wykonanie, wzmocnienia w newralgicznych punktach (np. noski, pięty) i użycie trwałych materiałów gwarantują dłuższą żywotność obuwia.
7. Dopasowanie do warunków środowiskowych: Czy w magazynie jest sucho czy mokro? Czy panuje stała temperatura, czy są wahania (np. magazyny chłodnicze)? Jeśli istnieje ryzyko kontaktu z wodą, warto wybrać buty o podwyższonej odporności na wilgoć (klasa S2 lub S3). W magazynach chłodniczych niezbędne będą buty z dobrą izolacją od zimna (symbol CI).

Rekomendowane klasy bezpieczeństwa dla pracy w magazynie:

Biorąc pod uwagę powyższe wymagania, najczęściej rekomendowane klasy bezpieczeństwa dla obuwia do pracy w magazynie to:

• S1P: Jeśli magazyn jest suchy, a głównym zagrożeniem jest upadek przedmiotów i ostre elementy na podłodze. Obuwie S1P zapewnia ochronę palców (podnosek) i ochronę przed przebiciem (wkładka antyprzebiciowa), a także właściwości antyelektrostatyczne i absorpcję energii w pięcie.
• S3: Jeśli magazyn może być mokry lub istnieje ryzyko kontaktu z wodą/wilgocią na podłodze. Obuwie S3 oferuje wszystkie cechy klasy S1P, a dodatkowo jest odporne na przepuszczalność wody przez wierzch (WRU) i posiada urzeźbioną podeszwę, co dodatkowo poprawia przyczepność, zwłaszcza na nierównym terenie.

W obu przypadkach (S1P i S3) kluczowe jest, aby podeszwa posiadała oznaczenie SRC, gwarantujące najlepsze właściwości antypoślizgowe. Warto też zwrócić uwagę na dodatkowe oznaczenia, takie jak E (absorpcja energii w pięcie) dla większego komfortu podczas długotrwałego stania i chodzenia.

Wybór między butami a półbutami

W magazynie zazwyczaj najlepiej sprawdzają się półbuty robocze. Są lżejsze, bardziej przewiewne i zapewniają większą swobodę ruchu niż trzewiki (wysokie buty). Trzewiki mogą być lepszym wyborem w magazynach zewnętrznych lub tam, gdzie istnieje większe ryzyko urazów kostki lub praca odbywa się w niskich temperaturach. Jednak dla typowej pracy wewnątrz magazynu, półbuty robocze w klasie S1P lub S3 z podeszwą SRC będą optymalnym rozwiązaniem, łączącym bezpieczeństwo z komfortem.

Pielęgnacja obuwia roboczego

Aby obuwie robocze służyło jak najdłużej i zachowało swoje właściwości ochronne i użytkowe, niezbędna jest regularna pielęgnacja. Obejmuje ona czyszczenie z brudu, kurzu i innych zanieczyszczeń, a w przypadku obuwia skórzanego – regularne pastowanie lub używanie specjalnych impregnatów. Warto też pamiętać o odpowiednim suszeniu butów (z dala od bezpośrednich źródeł ciepła) i stosowaniu wkładek pochłaniających wilgoć lub dezodorantów do obuwia.

Często zadawane pytania

Czy buty robocze muszą mieć stalowy podnosek?

Niekoniecznie. Podnosek może być stalowy, kompozytowy, aluminiowy lub wykonany z innego materiału, byleby spełniał wymagania normy EN ISO 20345, czyli chronił przed uderzeniem o energii 200 J i ściskaniem 15 kN. Podnoski kompozytowe są lżejsze i nie przewodzą temperatury, co bywa zaletą.

Jak często należy wymieniać obuwie robocze?

Nie ma ściśle określonego terminu ważności obuwia roboczego. Należy je wymienić, gdy utraci swoje właściwości ochronne, np. podeszwa jest starta i nie zapewnia antypoślizgowości, podnosek jest uszkodzony, materiał wierzchni jest przetarty lub podeszwa odkleja się. Okres użytkowania zależy od intensywności pracy, warunków środowiskowych i jakości samego obuwia.

Czy obuwie zawodowe (O) wystarczy do pracy w magazynie?

W większości magazynów nie. Obuwie zawodowe (klasy O) nie posiada podnoska ochronnego, co jest kluczowym elementem ochrony przed urazami palców w środowisku, gdzie istnieje ryzyko upadku ciężkich przedmiotów. Do pracy w magazynie zalecane jest obuwie bezpieczne (klasy S).

Co oznacza symbol SRC na podeszwie?

Symbol SRC oznacza, że podeszwa przeszła testy antypoślizgowe na dwóch rodzajach powierzchni: ceramicznej z roztworem mydła (SRA) i stalowej z gliceryną (SRB), osiągając wymagane poziomy przyczepności na obu. Jest to najwyższe oznaczenie właściwości antypoślizgowych według normy.

Czy droższe buty robocze są zawsze lepsze?

Cena często idzie w parze z jakością materiałów, komfortem noszenia i trwałością, a także spełnianiem dodatkowych norm. Jednak najważniejsze jest, aby buty spełniały wymagania bezpieczeństwa dla danego stanowiska pracy (odpowiednia norma i klasa) i były wygodne dla użytkownika. Warto czytać opinie i szukać produktów renomowanych producentów.

Podsumowanie

Wybór odpowiednich butów roboczych do pracy w magazynie jest inwestycją w bezpieczeństwo i zdrowie pracownika. Kluczowe jest, aby obuwie spełniało normę PN-EN ISO 20345, najlepiej w klasie S1P lub S3, z podeszwą oznaczona symbolem SRC. Nie zapominajmy również o komforcie – lekkie, oddychające i dobrze dopasowane buty znacząco wpływają na samopoczucie i wydajność przez cały dzień pracy. Zawsze sprawdzaj oznaczenia na obuwiu i wybieraj produkty certyfikowane, dostosowane do konkretnych zagrożeń występujących w Twoim miejscu pracy.

Zainteresował Cię artykuł Normy obuwia roboczego i wybór do magazynu? Zajrzyj też do kategorii Obuwie, znajdziesz tam więcej podobnych treści!