Sekrety skóry i budowy buta

Wybierając nową parę butów, często zwracamy uwagę przede wszystkim na ich wygląd i fason. Kolor, kształt, styl – to pierwsze, co przykuwa wzrok. Jednak prawdziwa wartość i trwałość obuwia tkwi w materiałach, z których zostało wykonane, oraz w jego konstrukcji. Zrozumienie, czym jest dwoina skórzana, jakie są rodzaje skór naturalnych i z jakich elementów składa się but, pozwala dokonać świadomego wyboru i lepiej dbać o posiadane obuwie. Zanurzmy się w świat materiałów obuwniczych, zaczynając od pojęcia, które często budzi pytania.

Co to jest dwoina skórzana?

Termin dwoina może brzmieć tajemniczo dla osób niezwiązanych z branżą garbarską czy obuwniczą, a jednak jest to materiał bardzo powszechnie stosowany. Aby zrozumieć, czym jest dwoina, musimy przyjrzeć się procesowi obróbki skóry właściwej. Skóra, zanim stanie się materiałem na obuwie, jest często poddawana procesowi dwojenia. Dwojenie polega na poziomym rozkrojeniu skóry właściwej na dwie lub więcej warstw za pomocą specjalistycznych maszyn, tzw. dwojarek.

Wierzchnia warstwa, ta od strony włosia, nazywana jest licem. Jest to najbardziej wartościowa część skóry, charakteryzująca się gęstą strukturą włókien i naturalnym rysunkiem. Spodnia warstwa, ta od strony mięsa, to właśnie dwoina. Dwoina ma bardziej luźną strukturę włókien niż lico i nie posiada naturalnej powierzchni lica. W swojej surowej formie przypomina nieco zamsz, jest miękka i włóknista.

Często dwoina jest uszlachetniana poprzez pokrywanie jej różnymi powłokami. Najczęściej stosuje się powłoki poliuretanowe, które mają na celu poprawę jej wyglądu, nadanie koloru, a także zwiększenie jej trwałości i odporności na wilgoć czy zabrudzenia. Powłoki te mogą imitować strukturę skóry licowej lub nadawać dwoinie inne pożądane właściwości estetyczne i użytkowe. Dwoina powlekana jest powszechnie wykorzystywana do produkcji obuwia, torebek i innych wyrobów skórzanych, stanowiąc alternatywę dla droższej skóry licowej, jednocześnie zachowując pewne cechy naturalnego materiału.

Warto zaznaczyć, że dwoina, nawet powlekana, wciąż jest produktem naturalnego pochodzenia, powstałym w wyniku obróbki skóry zwierzęcej. Jej właściwości i trwałość mogą jednak znacząco różnić się w zależności od jakości samej dwoiny, grubości powłoki i technologii jej nałożenia.

Rodzaje skór naturalnych w obuwiu

Świat skór naturalnych jest bogaty i różnorodny. Każdy rodzaj skóry ma swoje unikalne cechy, które wpływają na wygląd, dotyk, trwałość i sposób pielęgnacji obuwia. Znajomość podstawowych typów skór naturalnych pomoże lepiej zrozumieć właściwości butów, które nosimy lub zamierzamy kupić. Wyróżnia się kilka głównych rodzajów skór naturalnych stosowanych w przemyśle obuwniczym:

• Skóry gładkie (licowe): To najbardziej klasyczny rodzaj skóry. Charakteryzują się gładką, jednolitą powierzchnią, która jest naturalnym licem skóry. Skóry licowe są zazwyczaj bardzo trwałe, odporne na przetarcia i łatwe w pielęgnacji. Ich powierzchnia może być matowa lub delikatnie błyszcząca, w zależności od sposobu wykończenia. Wysokiej jakości skóry licowe starzeją się pięknie, nabierając z czasem szlachetnej patyny.
• Skóry lakierowane: Powstają poprzez pokrycie skóry (często licowej, ale czasem także dwoiny) specjalną, błyszczącą powłoką lakieru. Powłoka ta nadaje skórze charakterystyczny, wysoki połysk i gładkość. Skóry lakierowane są efektowne, ale mogą być mniej odporne na zarysowania i pękanie niż skóry licowe, zwłaszcza w miejscach zginania. Wymagają też specjalnej pielęgnacji, aby zachować połysk i elastyczność powłoki.
• Nubuk: To rodzaj skóry, który jest szlifowany po stronie lica (czyli tej zewnętrznej, od strony włosia). Szlifowanie nadaje powierzchni skóry aksamitną, delikatnie meszkowatą strukturę. Nubuk jest miękki i przyjemny w dotyku, ale bardziej wrażliwy na zabrudzenia i wilgoć niż skóry gładkie. Wymaga specjalnych preparatów do czyszczenia i impregnacji.
• Zamsz: Podobnie jak nubuk, zamsz ma meszkowatą strukturę, ale uzyskuje się ją poprzez szlifowanie skóry od strony mizdry (czyli wewnętrznej, od strony mięsa) lub, co częstsze w przypadku obuwia, poprzez wykorzystanie dwoiny, która jest obustronnie szlifowana. Zamsz ma bardziej włóknistą i często dłuższą niż nubuk strukturę "włosków". Jest miękki i elastyczny, ale również bardzo podatny na zabrudzenia i przemakanie. Pielęgnacja zamszu jest podobna do pielęgnacji nubuku i wymaga dedykowanych środków.

Warto pamiętać, że jakość skóry, niezależnie od jej rodzaju, zależy od wielu czynników, takich jak jakość surowca, proces garbowania i wykończenia. Dobrze wyprawiona skóra naturalna, niezależnie czy licowa, zamsz czy nubuk, zapewni komfort i trwałość obuwia.

Porównanie rodzajów skór naturalnych

Aby ułatwić zrozumienie różnic między popularnymi rodzajami skór naturalnych, przedstawiamy krótkie porównanie:

Z czego są robione buty? Budowa buta krok po kroku

But to znacznie więcej niż tylko kawałek materiału zakrywający stopę. To złożona konstrukcja składająca się z wielu współpracujących ze sobą elementów, wykonanych z różnorodnych materiałów. Chociaż skupiamy się na skórze, buty mogą być robione także z materiałów tekstylnych, syntetycznych, gumy, tworzyw sztucznych, a nawet drewna czy metalu. Różnorodność materiałów i konstrukcji wynika z przeznaczenia obuwia – buty sportowe, eleganckie półbuty, solidne trapery czy lekkie sandały będą zbudowane inaczej i z innych komponentów.

Podstawowe pojęcia to podeszwa i cholewka. Podeszwa to dolna część buta, mająca bezpośredni kontakt z podłożem, zapewniająca amortyzację, przyczepność i izolację. Cholewka to górna część, osłaniająca stopę i ewentualnie łydkę (w przypadku butów z wyższą cholewką). Buty, których cholewka sięga tylko do kostek lub jej brak (np. sandały), określane są mianem półbutów. Buty mogą mieć również obcas – element pod piętą, podnoszący ją.

Przyjrzyjmy się kluczowym elementom składowym buta:

• Podeszwa: Najważniejszy element konstrukcyjny od spodu. Wykonana z gumy, tworzyw sztucznych, skóry lub kombinacji tych materiałów. Jej zadaniem jest ochrona stopy, amortyzacja wstrząsów i zapewnienie przyczepności.
• Obcas: Element konstrukcyjny umieszczony pod piętą. Może być niski, wysoki, szeroki lub wąski. Wpływa na postawę, rozkład ciężaru ciała i estetykę buta.
• Flek: Wymienny element umieszczony na spodzie obcasa, mający bezpośredni kontakt z podłożem. Wykonany z twardej gumy, plastiku lub metalu, zapobiega ścieraniu się obcasa.
• Podpodeszwa (brandzel): Warstwa umieszczona bezpośrednio pod stopą, wewnątrz buta, ale nad podeszwą zewnętrzną. Stanowi bazę dla konstrukcji cholewki i podpiera stopę od spodu. Często wykonana ze skóry lub specjalnego tworzywa.
• Ściółka (wyściółka): Miękka warstwa umieszczona na podpodeszwie lub bezpośrednio na dnie buta, mająca kontakt ze stopą. Zapewnia komfort, wchłania wilgoć i może mieć właściwości antybakteryjne. Często wykonana ze skóry (licowej lub dwoiny), materiału tekstylnego lub syntetycznego.
• Cholewka: Całość górnej części buta, która zakrywa stopę. Składa się z wielu mniejszych elementów, takich jak przyszwa, obłożyny, język. Materiałem na cholewkę jest najczęściej skóra (licowa, zamsz, nubuk, lakierowana, dwoina powlekana), materiały syntetyczne lub tekstylne.
• Przyszwa: Przednia część cholewki, zakrywająca palce i śródstopie. Często jest głównym elementem dekoracyjnym buta.
• Obłożyna: Tylna część cholewki, zakrywająca piętę i boki stopy. W butach sznurowanych, to do niej przymocowane są sznurowadła lub przez nią przechodzą oczka.
• Język: Ruchomy element cholewki umieszczony pod sznurowadłami lub zapięciem. Chroni stopę przed uciskiem sznurowadeł i zapobiega przedostawaniu się zanieczyszczeń do wnętrza buta.
• Zapiętek: Wewnętrzne lub zewnętrzne usztywnienie w tylnej części cholewki, wokół pięty. Pomaga utrzymać kształt buta i stabilizuje piętę.
• Podszewka: Wewnętrzna warstwa cholewki, która ma kontakt ze stopą (pod wyściółką). Zwiększa komfort noszenia, pomaga odprowadzać wilgoć i chroni cholewkę przed deformacją. Wykonana ze skóry (często dwoiny), materiałów tekstylnych lub syntetycznych.
• Otok: W niektórych typach obuwia (np. szytych metodą Goodyear Welt) to pasek skóry lub gumy łączący cholewkę z podeszwą. Zwiększa trwałość i wodoszczelność buta.
• Sznurowadło: Służy do regulacji dopasowania buta do stopy, przechodząc przez oczka lub haczyki w obłożynach lub przyszwie.

Każdy z tych elementów odgrywa ważną rolę w funkcjonalności, komforcie i trwałości buta. Materiały użyte do ich produkcji, a także technologia łączenia (np. szycie, klejenie) mają kluczowe znaczenie dla jakości finalnego produktu.

Pielęgnacja obuwia ze skóry naturalnej

Właściwa pielęgnacja jest kluczowa, aby buty ze skóry naturalnej służyły przez długi czas i zachowały swój wygląd. Rodzaj skóry determinuje sposób pielęgnacji.

• Skóry licowe: Regularne czyszczenie z kurzu i brudu wilgotną ściereczką. Następnie stosowanie past lub kremów dopasowanych do koloru skóry lub bezbarwnych, które odżywiają skórę i nadają jej połysk. Warto też używać impregnatów chroniących przed wilgocią.
• Skóry lakierowane: Czyścić delikatnie, najlepiej specjalnymi preparatami do skóry lakierowanej lub lekko wilgotną ściereczką. Unikać ostrych szczotek i agresywnych środków. Istnieją specjalne mleczka i pasty do skóry lakierowanej, które zapobiegają pękaniu powłoki i utrzymują jej połysk.
• Nubuk i zamsz: To skóry wymagające najwięcej uwagi. Czyścić na sucho specjalnymi szczoteczkami do zamszu/nubuku, które usuwają kurz i podnoszą meszek. W przypadku plam używać gumek do zamszu lub specjalnych preparatów czyszczących w pianie lub sprayu. Niezbędna jest regularna impregnacja sprayem do zamszu/nubuku, który chroni przed wilgocią i plamami. Nigdy nie używać past ani kremów do skór gładkich!
• Dwoina powlekana: Pielęgnacja zależy od rodzaju powłoki. Często wystarczy przetarcie wilgotną ściereczką. W przypadku powłok imitujących skórę licową można używać delikatnych kremów. Zawsze warto sprawdzić zalecenia producenta.

Niezależnie od rodzaju skóry, ważne jest, aby buty dobrze wysuszyć po przemoczeniu (z dala od źródeł ciepła) i przechowywać je na prawidłach, które pomagają zachować ich kształt.

Często zadawane pytania

Czym dwoina różni się od skóry licowej?

Skóra licowa to wierzchnia, najbardziej wartościowa warstwa skóry właściwej, z naturalnym rysunkiem. Dwoina to spodnia warstwa, pozbawiona lica, często pokrywana powłokami w celu poprawy wyglądu i właściwości.

Czy buty z dwoiny są trwałe?

Trwałość butów z dwoiny zależy od jakości samej dwoiny i przede wszystkim od rodzaju i grubości powłoki. Dobrze wykonana dwoina powlekana może być stosunkowo trwała, ale zazwyczaj nie dorównuje trwałości wysokiej jakości skóry licowej.

Jaka jest różnica między nubukiem a zamszem?

Oba rodzaje skór mają meszkowatą powierzchnię, ale nubuk jest szlifowany po stronie lica (zewnętrznej), dając krótszy, aksamitny meszek, podczas gdy zamsz jest szlifowany po stronie mizdry (wewnętrznej) lub wykonany z dwoiny, dając bardziej włóknistą strukturę.

Czy mogę czyścić zamsz pastą do butów?

Absolutnie nie. Pasty i kremy do skór gładkich zniszczą strukturę zamszu i nubuku, sklejając meszek i powodując plamy. Do pielęgnacji zamszu i nubuku używa się specjalnych szczotek i sprayów.

Do czego służy podpodeszwa?

Podpodeszwa to wewnętrzna warstwa na dnie buta, która stanowi bazę konstrukcyjną i podpiera stopę od spodu, znajdując się nad podeszwą zewnętrzną.

Podsumowanie

Świat obuwia jest fascynujący, a zrozumienie materiałów i budowy buta pozwala docenić kunszt szewski i dokonywać lepszych wyborów zakupowych. Wiedza o tym, czym jest dwoina, jak odróżnić rodzaje skór naturalnych i jakie funkcje pełnią poszczególne elementy buta, przekłada się na większy komfort noszenia i możliwość przedłużenia życia ulubionych par. Niezależnie od tego, czy wybierasz klasyczne półbuty ze skóry licowej, czy modne botki z zamszu, pamiętaj, że odpowiednia pielęgnacja jest kluczem do zachowania ich piękna i funkcjonalności na długie lata.

Zainteresował Cię artykuł Sekrety skóry i budowy buta? Zajrzyj też do kategorii Obuwie, znajdziesz tam więcej podobnych treści!